Wirus HPV - jak się chronić

Udowodniono, że materiał genetyczny wirusa został wykryty aż w 99,7 % przypadków raka szyjki macicy. Jaki z tego wniosek? Że niemal wszystkie kobiety, które zachorowały na raka szyjki macicy są lub były zakażone wirusem HPV. Infekcja HPV jest najczęstszym zakażeniem przenoszonym drogą płciową. Szacuje się, że 75% aktywnych seksualnie osób będzie w którymś momencie swojego życia zainfekowana tym wirusem. A infekcja HPV aż 500-krotnie zwiększa ryzyko rozwoju nowotworu szyjki macicy.

Nie każdy groźny?

Jest ponad 120 typów wirusa brodawczaka ludzkiego, ale tylko część z nich, około 40, atakuje błonę śluzową narządów płciowych, a zaledwie połowa może sprowokować powstanie raka i stanu przednowotworowego. Najgroźniejsze i jednocześnie najczęstsze są typy 16 i 18. Odpowiedzialne są za około 70% przypadków raka szyjki macicy.

HPV może także wywoływać inne choroby. Przykładowo typy 6 i 11 powodują powstanie kłykcin kończystych. Inne mogą wywołać raka odbytu, sromu, prącia a nawet przełyku.

Komu zagraża

Najbardziej na infekcję HPV narażone są młode osoby, także nastolatki. Ryzyko zakażenia zależy jednak bardziej od liczby partnerów seksualnych niż wieku, choć zwykle wydaje się logiczne, że 30-latka ma za sobą więcej różnych kontaktów intymnych z wieloma partnerami niż 15-latka. Jednak prawdopodobieństwo zakażenia jest większe u 17-latki, która współżyła z wieloma partnerami niż u 25-latki, która w życiu miała i ma tylko jednego partnera. Co trzecia młoda kobieta "łapie" wirusa w ciągu 12 miesięcy od rozpoczęcia życia intymnego, z czego połowa wciąż ma wirusa po 4 latach. Problem w tym, że infekcja w większości przypadków jest kompletnie bezobjawowa. Kobieta i mężczyzna zwykle nie mają żadnych dolegliwości, które skłoniłyby do wizyty u lekarza. Jeśli wirus daje o sobie znać, to najczęściej przez zmiany miejscowe w postaci brodawek, tzw. kłykcin kończystych.

Sama obecność wirusa nie zwiastuje od razu powstania raka. Muszą zadziałać oprócz tego inne sprzyjające chorobie czynniki, np. częste zmiany partnerów czy nieleczone stany zapalne w obrębie szyjki macicy.                           

Ukryty i podstępny

Jak to się dzieje, że wirus jest "niewidoczny" dla układu odpornościowego? Po prostu zadomawia się w komórkach naskórka lub błony śluzowej i, upraszczając, "udaje" fragment prawidłowej komórki. Dlatego system immunologiczny po prostu go "nie widzi". Większość zakażeń mija sama, ale nie wiemy dokładnie, czy wirus zostaje przez organizm w jakiś sposób zwalczony czy też pozostaje w nim w "uśpionej" formie.                               

Wykrywanie wirusa

Obecność wirusa można podejrzewać, gdy w badaniu cytologicznym pochwy zostaną wykryte nieprawidłowe komórki. To proste i tanie badanie umożliwia wczesne wykrycie raka, a nawet zmian, które jeszcze nie są nowotworem, ale lada chwila się nim staną i za które odpowiedzialny jest wirus HPV.  Jeśli lekarz podejrzewa stan przednowotworowy, zleca kolposkopię. Badanie umożliwia ocenę szyjki macicy w powiększeniu i odróżnienie tkanki prawidłowej od nieprawidłowej, z dysplazją. W ten sposób można więc badać obecność wirusa pośrednio. W wybranych przypadkach ginekolog może zalecić badanie bezpośrednie, które bezspornie wykrywa obecność materiału genetycznego wirusa w komórkach pobranych z szyjki macicy. Badanie daje stuprocentową pewność, że doszło lub nie do zakażenia HPV. Wykonuje się je w specjalistycznych ośrodkach i kosztuje około 200 zł.

Chroń się

Każda kobieta, która ma więcej niż jednego partnera seksualnego lub nie jest pewna wierności swojego partnera, powinna stosować prezerwatywy. Należy unikać przypadkowych kontaktów intymnych z osobami zakażonymi kłykcinami kończystymi. Poza tym każda kobieta przynajmniej raz na trzy lata, a najlepiej raz w roku powinna wykonywać badanie cytologiczne. Oczywiście, nie uchroni ono przed zakażeniem wirusem HPV, ale na jego podstawie lekarz może rozpoznać prawdopodobne zakażenie HPV, a potem wykonać odpowiednie dodatkowe badania i zlecić leczenie przeciwzapalne.                        

Przyszłość w szczepionce

Od kilku lat dostępne są szczepionki przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego. Zapobiegają one dysplazji szyjki macicy i nowotworom związanym z zakażeniem HPV, a także powstawianiu brodawkom zewnętrznych narządów płciowych i odbytu rozwijającym się w wyniku przewlekłego zakażenia typami wirusa 6, 11, 16 i 18.  Można stosować je już u nastolatek, przez rozpoczęciem intymnego współżycia, aby zapobiec zakażeniu wirusem HPV. Niestety, wadą jest cena. Pełne szczepienie kosztuje ponad tysiąc złotych. Jednak warto pamiętać, że tak stosunkowo nieskomplikowana metoda uniknięcia zakażenia potencjalnie groźnym dla zdrowia, a nawet życia wirusem, jest po prostu bezcenna.