HIV a ciąża

Jesteś pewna, że ciebie problem HIV nie dotyczy? Nigdy nie współżyłaś z przygodnymi mężczyznami, zawsze się zabezpieczałaś i wierzysz w wierność swojego partnera? Niestety, we współczesnym świecie wirus HIV rozprzestrzenia się niezwykle łatwo, a tzw. grupy ryzyka już dawno przestały istnieć. Zdarza się, że nosiciele latami żyją w nieświadomości i… wciąż zarażają innych. Całkowitą pewność co do swojego stanu zdrowia uzyskasz, wykonując specjalistyczne badania - w ciąży mogą one zdecydować o życiu nie tylko twoim, ale i twojego dziecka.

Czy HIV zagraża dziecku?

Niestety, tak. Wirus HIV przenosi się w krwi, spermie oraz wydzielinie pochwowej - do zarażenia dochodzi więc najczęściej w wyniku kontaktów seksualnych, takich jak stosunek waginalny, oralny lub analny z osobą zarażoną, ale także poprzez korzystanie wraz z nosicielem wirusa ze wspólnych igieł bądź innych przyborów toaletowych, na których może pozostać niewielka ilość krwi.

Okres ciąży, poród naturalny i karmienie piersią to również sytuacje, w których dziecko może zarazić się od matki - brak jakiegokolwiek leczenia zwiększa to ryzyko do około 25, a nawet 50%. Zagrożenie pojawia się po wytworzeniu się łożyska, a swoją kulminację osiąga w ciągu dwóch ostatnich tygodni ciąży i podczas porodu. Wiele zależy od stężenia wirusa w krwi kobiety - największe jest ono 2-3 miesiące po zarażeniu i później, gdy choroba postępuje.

Na dziecko kobiety zarażonej wirusem HIV czyhają także inne niebezpieczeństwa, możliwe ciążowe komplikacje to:

• Przedwczesny poród
• Zaburzenia wzrostu płodu
• Poród martwego dziecka

Jak można zapobiec zarażeniu?

Badania na obecność wirusa HIV powinnaś wykonać, gdy tylko lekarz potwierdzi ciążę, a nawet wcześniej - już na etapie starań o dziecko, by jak najlepiej przygotować się do ciąży i zadbać o zdrowie malucha. Testy te nie są w Polsce obowiązkowe - lekarz nie musi ich proponować, a ty możesz odmówić ich wykonania. Stawka jest jednak zbyt wysoka, by zwlekać z badaniem albo tym bardziej całkowicie z niego zrezygnować, w razie wykrycia wirusa tylko szybkie podjęcie leczenia pomoże uchronić dziecko przed śmiertelną chorobą.

Badanie zrób zaraz po pierwszej wizycie u ginekologa, a jeśli należysz do grupy podwyższonego ryzyka - powtórz je w trzecim trymestrze ciąży. Trzeba oznaczyć liczbę kopii wirusa we krwi oraz liczbę i odsetek limfocytów CD4.

Co można zrobić, jeśli się okaże, że jesteś nosicielką? Przede wszystkim zaczniesz przyjmować odpowiednie leki  - czeka cię standardowe, skojarzone leczenie antyretrowirusowe. O momencie rozpoczęcia kuracji zdecyduje lekarz, ale najpierw zapozna cię ze wszystkimi jej zaletami i ewentualnymi skutkami ubocznymi. Być może będziesz wolała odłożyć początek terapii do 10.-12. tygodnia ciąży, aby działanie leków nie zakłóciło organogenezy, czyli tworzenia się organów wewnętrznych płodu. Lekarz weźmie także pod uwagę twój stan kliniczny, wirusologiczny i immunologiczny - ważnym zadaniem będzie bowiem również ochrona twojego zdrowia.

Lekarz powinien ci zaproponować trzyczęściowy schemat podawania AZT, czyli Retroviru:

• W czasie ciąży
• W czasie porodu
• Noworodkowi przez pierwszych 6 tygodni życia

Przygotuj się też na to, że:

• Na około 2 tygodnie przed terminem porodu zostanie zaplanowane zakończenie ciąży przez cesarskie cięcie
• Nie będziesz mogła karmić dziecka piersią (ryzyko zarażenia wynosi wówczas około 20%)

Ciężarne nosicielki wirusa HIV poddaje się też innym dodatkowym badaniom, m.in. w kierunku:

• Innych chorób przenoszonych drogą płciową (np. kiły)
• Żółtaczki typu B i C

Jeśli zaszłaś w ciążę, a leki antyretrowirusowe zaczęłaś przyjmować już wcześniej - nie przerywaj teraz terapii. Odstawienie leków może podwyższyć ryzyko zarażenia dziecka wewnątrz macicy, a także negatywnie wpłynąć na twój stan zdrowia. Choć nie do końca wiadomo, jak terapia wpływa na płód, większość ekspertów zaleca kontynuowanie kuracji w czasie ciąży.

Opieka lekarza - zarówno ginekologa, jak i specjalisty od leczenia osób zarażonych, terapia farmakologiczna oraz zachowanie podstawowych środków ostrożności sprawi, że ryzyko zarażenia dziecka wirusem będzie wynosić nawet mniej niż 2%.