Antykoncepcja awaryjna, czyli pigułki "po"

Kiedy sięgnąć po antykoncepcję awaryjną?

Sytuacja kryzysowa może przytrafić się każdemu - źle założona prezerwatywa, przeoczona pigułka czy zastosowanie zawodnej metody zwanej stosunkiem przerywanym to często popełniane błędy, których skutkiem bywa… zapłodnienie. Kiedy możesz obawiać się nieplanowanej ciąży?

• Uprawiałaś seks bez zabezpieczenia. Jeśli masz regularne cykle i potrafisz obserwować swoje ciało, możesz w przybliżeniu określić, czy do stosunku doszło w czasie dni płodnych, czy też w okresie, w którym poczęcie jest mało prawdopodobne. Pamiętaj jednak, że owulacja może wystąpić wcześniej lub później niż zwykle.
• Źle wyliczyłaś dni płodne, masz nieregularne cykle albo moment owulacji wyjątkowo przesunął się. Jeżeli codziennie mierzysz podstawową temperaturę ciała i na tej podstawie określasz dzień jajeczkowania, pamiętaj, że wahania temperatury mogą też być wywołane innymi czynnikami, np. chorobą, działaniem alkoholu, stresem.
• Użyta przez was prezerwatywa pękła albo zsunęła się z członka w trakcie zbliżenia. Nawet jeśli wydaje ci się, że ze zsuniętej bądź pękniętej prezerwatywy nie zdążyło wydostać się nasienie, istnieje olbrzymie prawdopodobieństwo, że część spermy mimo wszystko znalazła się w twoich drogach rodnych.
• Antykoncepcyjny środek chemiczny zaaplikowałaś do pochwy zbyt późno, by mógł skutecznie zadziałać.
• Zapomniałaś wziąć o czasie pigułkę antykoncepcyjną. Jeśli od przyjęcia ostatniej pigułki minęło więcej niż 12 godzin, skuteczność antykoncepcyjna całego opakowania zostanie znacznie obniżona.
• Wcześniej niż przed upływem 3 godzin od przyjęcia tabletki antykoncepcyjnej wymiotowałaś albo dostałaś biegunki - bardzo możliwe, że środek nie zdążył się wchłonąć.
• Zdaliście się na stosunek przerywany jako jedyną metodę zapobiegającą zapłodnieniu. Warto wiedzieć, że przerywanie stosunku tuż przed wytryskiem nie tylko nie jest formą antykoncepcji ze względu na niewielkie ilości nasienia, jakie wydostają się z penisa jeszcze przed ejakulacją, ale może też poważnie zaburzać współżycie, prowadzić do impotencji i oziębłości seksualnej.

Pamiętaj, że działanie antykoncepcji awaryjnej jest wyjątkowo silne, a lekarze przestrzegają, by nie sięgać po nią częściej niż raz podczas jednego cyklu. Nie wolno też traktować tej metody jak zwykłego środka zapobiegającego ciąży, ale używać go jedynie w naprawdę szczególnych sytuacjach.

Jak działa antykoncepcja awaryjna?

W polskich aptekach na receptę wydawane są dwa środki, których zadaniem jest m.in. niedopuszczenie do zagnieżdżenia się zapłodnionej komórki jajowej - to Postinor Duo i Escapelle (ich koszt to około 60-90 zł). Wyjątkowo duże stężenie hormonów (głównie progestagenów) sprawia, że:

• Zagęszcza się śluz szyjkowy, utrudniając plemnikom dotarcie do komórki jajowej.
• Dochodzi do zmian w grubości błony śluzowej macicy, w wyniku czego zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej staje się bardzo mało prawdopodobne.
• Uwolniona z jajnika komórka jajowa porusza się wolniej niż zwykle.

Aby antykoncepcja awaryjna okazała się jak najbardziej skuteczna, pigułkę trzeba przyjąć nie później niż 72 godziny po stosunku bez odpowiedniego zabezpieczenia. Preparat Postinor Duo składa się z dwóch tabletek: pierwszą należy połknąć jak najszybciej od feralnego zdarzenia, a drugą 12 godzin po przyjęciu pierwszej. Escapelle to z kolei tylko jedna pigułka, którą stosuje się w ciągu trzech dób po współżyciu.

Czy antykoncepcja awaryjna może zawieść?

Niestety, tak, podobnie jak każda inna metoda zapobiegania ciąży - nie istnieje bowiem w 100% skuteczny środek, który zabezpieczałby przed poczęciem. W przypadku dostępnych metod antykoncepcji awaryjnej najważniejszy dla ich działania jest czas, w jakim zostaną zastosowane. Im szybciej przyjmiesz pierwszą pigułkę, tym większa szansa, że zadziała prawidłowo i nie dopuści do ciąży. Najskuteczniejsza będzie tabletka połknięta w ciągu 12 godzin od wpadki.

Skutki uboczne antykoncepcji awaryjnej

Potężna dawka hormonów zawarta w pigułkach "po" nie może pozostać obojętna dla twojego samopoczucia. Najczęstsze dolegliwości, na jakie skarżą się kobiety stosujące tę metodę, to:

• Nudności i wymioty
• Bóle głowy
• Plamienia z dróg rodnych
• Biegunka
• Zmęczenie

Jeśli zastosowałaś antykoncepcję kryzysową jeszcze przed owulacją, wkrótce możesz spodziewać się przyspieszonego krwawienia miesiączkowego. Ale gdy pigułki przyjmiesz już w fazie lutealnej, możliwe, że dojdzie do jej wydłużenia i opóźnienia okresu. Miesiączka spóźnia się już ponad dwa tygodnie? Na wszelki wypadek zrób test ciążowy.

Uwaga! Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) środki antykoncepcyjne stosowane po stosunku nie są środkami wczesnoporonnymi, ponieważ nie powodują poronienia już zagnieżdżonego zarodka. Z medycznego punktu widzenia o ciąży mówi się dopiero po implantacji, czyli zagnieżdżeniu się zapłodnionej komórki jajowej w endometrium.